De droom van Jakob (Ms. 33, fol. 40, uit de Weltchronik)

Onbekende schilder, Regensburg · about 1400–1410
Getty Center, Los Angeles

Een beschilderde bladzijde uit een Duitse wereldkroniek in verzen — de Weltchronik van de dertiende-eeuwse dichter Rudolf von Ems, die de Bijbel verhaal voor verhaal navertelt. Dit exemplaar werd rond 1400–1410 in Regensburg gemaakt door een schilder van wie de naam niet bekend is; onder de afbeelding vertellen twee kolommen van het gedicht hetzelfde tafereel.

Jakob slaapt op een roze heuvel, zijn hoofd op zijn hand. Links rijst een gele ladder op met engelen die op- en afklimmen, en boven kijkt een figuur in een ring van wolken naar hem neer.

Uit de tekst

Een steen als hoofdkussen, slapend op weg naar Haran (Genesis 28:11)

Een ladder op de aarde gesteld, waarvan het opperste aan den hemel raakte (Genesis 28:12)

Engelen die daarop op- en neerklimmen (Genesis 28:12)

Van de kunstenaar

Een houten ladder uit de tijd van de schilder

Gouden stralenkransen en heldere gewaden bij de engelen

Jakob in de kleding van een reiziger uit de vijftiende eeuw

Details

Boven

Een figuur in een ring van wolken kijkt neer en wijst naar Jakob.

De ladder

Engelen met gouden stralenkransen klimmen de gele ladder op en af.

Jakob slapend

Bebaard, in een grijs gewaad, het hoofd op zijn hand gesteund.

Unknown illuminator; text by Rudolf von Ems (Austrian, about 1200–1254). The J. Paul Getty Museum, Los Angeles (Ms. 33 (88.MP.70), fol. 40) · Tempera colors, gold, silver paint, and ink · Images provided here are believed to be in the public domain and are available under CC0 through Getty’s Open Content Program. (Getty record: "No Copyright", http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/)

De verzen

Gen 28:10–17Jakob dan toog uit van Ber-seba, en ging naar Haran. En hij geraakte op een plaats, waar hij vernachtte; want de zon was ondergegaan; en hij nam van de stenen dier plaats, en maakte zijn hoofdpeluw, en leide zich te slapen te dierzelver plaats. En hij droomde; en ziet, een ladder was gesteld op de aarde, welker opperste aan den hemel raakte; en ziet, de engelen Gods klommen daarbij op en neder. En ziet, de HEERE stond op dezelve en zeide: Ik ben de HEERE, de God van uw vader Abraham, en de God van Izak; dit land, waarop gij ligt te slapen, zal Ik aan u geven, en aan uw zaad. En uw zaad zal wezen als het stof der aarde, en gij zult uitbreken in menigte, westwaarts en oostwaarts, en noordwaarts en zuidwaarts; en in u, en in uw zaad zullen alle geslachten des aardbodems gezegend worden. En zie, Ik ben met u, en Ik zal u behoeden overal, waarheen gij trekken zult, en Ik zal u wederbrengen in dit land; want Ik zal u niet verlaten, totdat Ik zal gedaan hebben, hetgeen Ik tot u gesproken heb. Toen nu Jakob van zijn slaap ontwaakte, zeide hij: Gewisselijk is de HEERE aan deze plaats, en ik heb het niet geweten! En hij vreesde, en zeide: Hoe vreselijk is deze plaats! Dit is niet dan een huis Gods, en dit is de poort des hemels!