De Bijbel in de kunst · Lukas

Christus op de Olijfberg

Albrecht Dürer · c. 1497–1500
The Cleveland Museum of Art

Dit is een van de eerste bladen van de Grote Passie, rond 1497–1500 in Neurenberg gesneden, jaren voordat Dürer de reeks voltooide en in 1511 als boek drukte.

Jezus knielt met gevouwen handen op een rotsachtige helling. Tussen de rotsen verschijnt een engel die een kelk omhooghoudt, en op de voorgrond slapen de drie discipelen. Ver erachter komen gewapende mannen door een poort in een omheining.

Uit de tekst

Jezus scheidde Zich af, “omtrent een steenworp; en knielde neder en bad” (Lukas 22:41)
“En van Hem werd gezien een engel uit den hemel” (Lukas 22:43)
Petrus en de twee zonen van Zebedeus, in slaap (Mattheüs 26:37, 40)

Van de kunstenaar

De drinkbeker uit het gebed (Lukas 22:42) als een echte kelk in de handen van de engel, zoals de schilders van die tijd hem vaak toonden
Petrus in slaap, zijn zwaard al bij zijn knie
Een noordelijk landschap van rotsen, varens en een breed meer

Details

De engel

Een engel buigt zich uit de rotsen en houdt een kelk omhoog.

Biddend

Jezus knielt met tegen elkaar gedrukte handen, het gezicht naar de engel gewend.

Petrus

Petrus slaapt rechtop, een kort zwaard tegen zijn knie.

Ze komen

Klein in de verte komen soldaten door een poort in de omheining.

Albrecht Dürer, German, 1471–1528. The Cleveland Museum of Art (Gift of The Print Club of Cleveland in memory of Ralph King, 1926.113) · Woodcut · Cleveland Museum of Art Open Access: Collection API record "share_license_status": "CC0" (Creative Commons Zero, https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/).

De verzen

Luc 22:39–46En uitgaande, vertrok Hij, gelijk Hij gewoon was, naar den Olijfberg; en Hem volgden ook Zijn discipelen. En als Hij aan die plaats gekomen was, zeide Hij tot hen: Bidt, dat gij niet in verzoeking komt. En Hij scheidde Zich van hen af, omtrent een steenworp; en knielde neder en bad, Zeggende: Vader, of Gij wildet dezen drinkbeker van Mij wegnemen, doch niet Mijn wil, maar de Uwe geschiede. En van Hem werd gezien een engel uit den hemel, die Hem versterkte. En in zwaren strijd zijnde, bad Hij te ernstiger. En zijn zweet werd gelijk grote droppelen bloeds, die op de aarde afliepen. En als Hij van het gebed opgestaan was, kwam Hij tot Zijn discipelen, en vond hen slapende van droefheid. En Hij zeide tot hen: Wat slaapt gij? Staat op en bidt, opdat gij niet in verzoeking komt.

Matt 26:36–46Toen ging Jezus met hen in een plaats genaamd Gethsemane, en zeide tot de discipelen: Zit hier neder, totdat Ik heenga, en aldaar zal gebeden hebben. En met Zich nemende Petrus, en de twee zonen van Zebedeus, begon Hij droevig en zeer beangst te worden. Toen zeide Hij tot hen: Mijn ziel is geheel bedroefd tot den dood toe; blijft hier en waakt met Mij. En een weinig voortgegaan zijnde, viel Hij op Zijn aangezicht, biddende en zeggende: Mijn Vader, indien het mogelijk is, laat dezen drinkbeker van Mij voorbijgaan! doch niet, gelijk Ik wil, maar gelijk Gij wilt. En Hij kwam tot de discipelen en vond hen slapende, en zeide tot Petrus: Kunt gij dan niet een uur met Mij waken? Waakt en bidt, opdat gij niet in verzoeking komt; de geest is wel gewillig, maar het vlees is zwak. Wederom ten tweeden male heengaande, bad Hij, zeggende: Mijn Vader! Indien deze drinkbeker van Mij niet voorbij kan gaan, tenzij dat Ik hem drinke, Uw wil geschiede! En komende bij hen, vond Hij hen wederom slapende; want hun ogen waren bezwaard. En hen latende, ging Hij wederom heen, en bad ten derden male, zeggende dezelfde woorden. Toen kwam Hij tot Zijn discipelen, en zeide tot hen: Slaapt nu voort, en rust; ziet, de ure is nabij gekomen, en de Zoon des mensen wordt overgeleverd in de handen der zondaren. Staat op, laat ons gaan; ziet, hij is nabij, die Mij verraadt.

Bekijk het op de site van het museum