Kalaudiyus ya yi mulkin daular ya kuma ƙara Biritaniya a cikinta bayan mamaya a 43 B.H. Ayyukan Manzanni 18:2 ya ce ya umarci dukan Yahudawa su bar Roma; marubucin Roma Suetonius ma ya ambaci korar.
Kundin sani › A wancan lokaci a duniya
A cikin Littafi Mai Tsarki · kimanin 50 B.H. · Atens
Bulus a Atens
A cikin haikalai da masana falsafa na Atens, Bulus ya yi magana a Areyofagus game da “Allahn da ba a sani ba”.
Ayy M 17:16–34
Yayinda Bulus yake jiransu a Atens, ya damu ƙwarai da ya ga birnin cike da gumaka. Saboda haka ya yi ta muhawwara a majami’a da Yahudawa da kuma Hellenawa masu tsoron Allah, haka kuma da waɗanda yake tararwa a bakin kasuwa. Wata ƙungiyar Afikuriya da kuma masu bin ussan ilimin Sitoyik suka fara gardama da shi. Waɗansunsu suka ce, “Mene ne mai surutun nan yake ƙoƙarin faɗi?” Waɗansu suka ce, “Kamar yana wa’azin baƙin alloli ne.” Sun faɗa haka ne domin Bulus yana wa’azin labari mai daɗi game da Yesu da kuma tashin matattu. Sai suka ɗauke shi suka kawo shi wurin taron Areyofagus, inda suka ce masa, “Ko za mu san mene ne sabon koyarwan nan ya ƙunsa da kake yi? Kana kawo mana ra’ayoyin da suke baƙo a gare mu, kuma muna so mu san mene ne suke nufi.” (Duk Atenawa da baƙin da suke zama a can suna zaman kashe wando ne kawai kuma ba abin da suke yi sai dai taɗi da kuma jin sababbin ra’ayoyi.) Sai Bulus ya miƙe tsaye a tsakiyar taron Areyofagus ya ce, “Ya ku mutanen Atens! Na dai lura cewa ta kowace hanya ku masu addini ne ƙwarai. Gama sa’ad da nake zagawa, na lura da kyau da abubuwan da kuke bauta wa, har ma na tarar da wani bagade da wannan rubutu, Ga Allahn da ba a sani ba. To, abin nan da kuke yi wa sujada a matsayin abin da ba ku sani nan ba shi ne zan sanar da ku. “Allahn da ya halicci duniya da kome da yake cikinta shi ne Ubangijin sama da ƙasa, ba ya kuma zama a haikalin da aka gina da hannuwa. Ba a kuma yin masa hidima da hannun mutum, sai ka ce mai bukatan wani abu, domin shi kansa ne ke ba wa dukan mutane rai da numfashi da kuma kome. Daga mutum ɗaya, ya halicci kowace al’ummar mutane, don su zauna a duk duniya; shi ne kuma ya ƙaddara lokuta bisa ga tsarinsu da kuma inda za su kasance. Allah ya yi wannan domin mutane su neme shi mai yiwuwa kuma su lalluba su same shi, ko da yake ba shi da nisa daga kowannenmu. ‘Gama a cikinsa ne muke rayuwa muke motsi muka kuma kasance.’ Yadda waɗansu mawaƙanku suka ce, ‘Mu zuriyarsa ce.’ “Saboda haka da yake mu zuriyar Allah ce, kada mu yi tsammani cewa kamannin Allah yana kama da zinariya ko azurfa ko dutse, siffar da mutum ya ƙago ta wurin dabararsa. A dā Allah ya kawar da Allah ya kawar da kai ga zamanin jahilci, amma yanzu ya umarci dukan mutane a ko’ina su tuba. Gama ya sa ranar da zai yi wa duniya shari’a da adalci ta wurin mutumin da ya naɗa. Ya riga ya ba da tabbacin wannan ga dukan mutane ta wurin tā da shi daga matattu.” Sa’ad da suka ji maganar tashin matattu, waɗansunsu suka yi tsaki, amma waɗansu suka ce, “Muna so mu ƙara jin ka a kan wannan batu.” Da wannan, Bulus ya bar Majalisar. Waɗansu mutane kima suka zama mabiyan Bulus suka kuwa gaskata. A cikinsu kuwa akwai Diyonasiyus ɗan Majalisar Areyofagus, haka kuma wata mace mai suna Damaris, da waɗansu dai haka.A lokaci ɗaya a duniya
Bulus ya zo Atens kimanin 50 B.H., a tafiyar da ta kai shi Korint daga baya, inda wani rubutu da aka samu a Delfi ya sa muƙaddas Galliyo a kimanin 51–52 B.H. (Ayyukan Manzanni 18:12). Atens a lokacin birni ne na matsakaici a Daular Roma, amma har yanzu sananne ne saboda masana falsafarsa. Ga duniya a kimanin 50 B.H.
Giris da RomaSarki Kalaudiyus41–54 B.H.
Giris da RomaSenecakimanin 4 K.H. – 65 B.H.
Masanin falsafa na Stoic Seneca, malamin Nero tun yana yaro, ya rubuta maƙaloli game da fushi, game da gajartar rayuwa da kuma game da kwanciyar hankali. Wansa shi ne Galliyo, muƙaddas da aka kawo Bulus a gabansa a Korint (Ayyukan Manzanni 18:12).
SinJakadu daga Japanya yi mulki 25–57 B.H.
Sarki Guangwu ya maido da daular Han ya kuma mai da babban birninsa Luoyang. A shekararsa ta ƙarshe, 57 B.H., jakadu suka zo daga Wa, a Japan; ana tsammani wani hatimin zinariya da aka samu a Japan a 1784 shi ne wanda ya ba su.
IndiyaToma a Indiya (al’ada)52 B.H. (bisa ga al’ada)
Bisa ga al’adar Kiristoci na St Thomas na Kerala, manzo Toma ya sauka kusa da Muziris a 52 B.H. Wani tsohon labari, Ayyukan Toma, ya sa shi a fadar Gondophares, wani sarkin arewa maso yammacin Indiya wanda aka sami tsabobin kuɗinsa.
MasarPhilo na Alekzandariyakimanin 20 K.H. – kimanin 50 B.H.
A Alekzandariya, masanin falsafa na Yahudawa Philo ya bayyana littattafan Musa da harshen falsafar Hellenawa. A 40 B.H. ya jagoranci tawagar Yahudawan birnin zuwa wurin sarki Caligula bayan tarzomar da aka yi musu.
Sauran wurareSarauniyoyin Meroëƙarni na 1 B.H.
A Meroë, a bakin Nilu a Sudan ta yau, masarautar Kush sau da yawa sarauniyoyi masu laƙabin kandake ne suke mulkinta — “Kandas” na Ayyukan Manzanni 8:27. An binne masu mulkinta ƙarƙashin ƙananan dala-dalai masu tsayi da tudu.
Nahiyoyin AmirkaLayukan Nazcakimanin 200 K.H. – 500 B.H.
A filin hamada na kudancin Peru, mutanen Nazca sun zana manyan layuka da siffofi — tsuntsu hummingbird, biri, gizo-gizo — ta wurin kawar da duwatsu masu duhu na saman ƙasa. Da yawa daga cikinsu an fi ganinsu daga sama ko daga tuddan da suke kusa.
