Ọgọstọs, eze ukwu Rom mbụ (27 BC – AD 14), hazigharịrị mpaghara na ụtụ ha; Luk tinyere ọmụmụ Jisọs nʼoge ọchịchị ya. Nwa nwunye ya Tiberiọs (AD 14–37) chịrị nʼoge ozi Jisọs; Luk 3:1 tinyere Jọn omee baptizim nʼafọ nke iri na ise nke Tiberiọs.
Ọba akwụkwọ ihe ọmụma › Nʼoge ahụ nʼụwa
Na Baịbụl · ihe dị ka 6–4 BC · Betlehem
A mụrụ Jisọs
Nʼoge ọgụgụ ọnụ ndị Rom, a mụrụ Jisọs na Betlehem, obodo Devid, ndị ọzụzụ atụrụ bịakwara ịhụ ya. Herọd Onye Ukwu nwụrụ nʼafọ 4 BC.
Luk 2:1–20
Nʼoge ahụ, Siza Ọgọstọs nyere iwu ka a gụọ ọnụ, detuo aha mmadụ niile bi nʼụwa dum. (Nke a bụ ịgụ ọnụ na ide aha nke mbụ e mere mgbe Kwirinus bụ onye na-achị Siria.) Onye ọbụla gara nʼobodo ya, ka e denye aha ya nʼakwụkwọ. Ya mere Josef hapụrụ Nazaret nke dị na Galili, gaa Betlehem nke dị na Judịa, nke bụkwa obodo Devid, nʼihi na o si nʼụlọ na agbụrụ Devid pụta. Ya na Meri, nwaagbọghọ o kwere nkwa ịlụ, nke dịkwa ime, soro gaa ka o denye aha ha. Mgbe ha nọ ebe ahụ, oge ọ ga-eji mụọ nwa ya zuru. Ọ mụrụ nwa nwoke mbụ ya. O ji akwa kee ya, nibe ya nʼime ebe a na-enye anụ ụlọ nri, nʼihi na ha enwetaghị ebe ndina nʼụlọ ndị ije. Ma e nwere ndị ọzụzụ atụrụ bi nʼọhịa nʼakụkụ ebe ahụ, ndị na-eche igwe atụrụ ha nche nʼabalị. Mmụọ ozi nke Onyenwe anyị pụtara ihe nye ha. Ebube Onyenwe anyị mụwara gburugburu ha, oke egwu tụrụ ha. Ma mmụọ ozi ahụ sịrị ha, “Unu atụla egwu. Ana m ewetara unu oziọma nke oke ọṅụ nke ga-adịrị mmadụ niile. Nʼihi na taa, nʼobodo Devid ka a mụrụ Onye nzọpụta nye unu; ọ bụ Kraịst, Onyenwe anyị. Nke a ga-abụrụ unu ihe ịrịbama, unu ga-ahụ nwata ọhụrụ e kechiri nʼakwa, dina nʼime ebe a na-enye anụ ụlọ nri.” Na mberede, igwe ndị mmụọ ozi nke eluigwe pụtara soro mmụọ ozi a, bido na-eto Chineke na-asị, “Otuto dịrị Chineke nʼebe kachasị elu nke eluigwe. Udo nʼelu ụwa nye ndị niile ihe ha dị Chineke ezi mma.” Mgbe ndị mmụọ ozi ahụ hapụrụ ha, laghachi nʼeluigwe, ndị ọzụzụ atụrụ ahụ sịrịtara onwe ha, “Bịanụ ka anyị jeruo Betlehem, ka anyị jiri anya anyị hụ ihe ndị a merenụ, nke Onyenwe anyị mere ka anyị mara.” Ha gara ọsịịsọ hụ Meri na Josef, na nwata ahụ ka o dina nʼime ebe a na-enye anụ ụlọ nri. Mgbe ha hụrụ nke a, ha mere ka a mata ihe niile a gwara ha banyere nwantakịrị a. Ihe ndị ọzụzụ atụrụ a kwuru juru ndị niile nụrụ ya anya. Ma Meri debere ihe ndị a niile nʼobi ya, na-atụgharị ihe banyere ha nʼobi ya. Ndị ọzụzụ atụrụ ahụ laghachiri, na-eto Chineke na-ebulikwa aha ya elu nʼihi ihe niile ha nụrụ ma hụkwa, nke dịkwa ka a gwara ha.Nʼotu oge ahụ nʼụwa
A mụrụ Jisọs nʼoge ọchịchị eze ukwu Ọgọstọs (Luk 2:1), eleghị anya nʼetiti 6 na 4 BC — tupu ọnwụ Herọd Onye Ukwu, nke a na-etinyekarị na 4 BC — o kuzikwara ihe nʼoge ọchịchị Tiberiọs (Luk 3:1). Nke a bụ ụwa nke oge ndụ ya.
Gris na RomỌgọstọs na Tiberiọs27 BC – AD 37
ChinaNdị Han na Silk Road206 BC – AD 220
China nʼokpuru usoro ndị eze Han nwere ihe dị ka otu ọnụọgụgụ ndị mmadụ dịka Alaeze Rom — ọnụọgụgụ ndị mmadụ nke AD 2 gụrụ ihe dị ka nde 57. Ndị njem ji ịnyịnya kamel bu akwa silk China gaa ọdịda anyanwụ site na Silk Road; ndị Rom yiri ya ma ha amaghị ihe ọ bụla banyere ala o si bịa.
IndiaRom na India na-azụ ahịanarị afọ nke 1 AD
Ụgbọ mmiri ndị Griik na ndị Rom gafere Oke Osimiri Arabia site nʼifufe monsoon ruo nʼọdụ ụgbọ mmiri dịka Muziris na ndịda India, ịzụta ose na ihe nnụ ụtọ nri. A chọtala ọtụtụ mkpụrụ ego Rom nke Ọgọstọs na Tiberiọs e zoro ezo na ndịda India.
AmerịkaTeotihuacansite nʼihe dị ka 100 BC
Na Ndagwurugwu Mexico, Teotihuacan na-eto ka ọ ghọọ otu nʼime obodo kachasị ukwuu nke America ochie. E wuru nnukwu Pyramid Anyanwụ ya nʼime narị afọ abụọ sochirinụ.
Ọwụwa anyanwụ Europe na ala ahịhịaNdị Sarmatia nʼala ahịhịanarị afọ nke 1 AD
Ndị Sarmatia, ndị na-awagharị awagharị na-agba ịnyịnya, ndị ikwu ndị Scythia, nwe ugbu a ala ahịhịa site na Don ruo Danube. Ndị Scythia ikpeazụ debere obere alaeze na Crimea.
Ọwụwa anyanwụ Europe na ala ahịhịaObodo ndị Griik nke Crimeanarị afọ nke 1 AD
Nʼụsọ Crimea, obodo ochie ndị Griik guzoro: Chersonesus, nso Sevastopol nke taa, na Panticapaeum, isi obodo Alaeze Bosporus, nke ndị eze ya chịrị dịka ndị enyi Rom.
Ọwụwa anyanwụ Europe na ala ahịhịaA ka akpọbeghị ndị Slav ahaa kpọrọ ha aha na mbụ na narị afọ nke 6 AD
Ọ dịghị akwụkwọ e dere nʼoge Jisọs kpọrọ aha ndị Slav. Ha pụtara nke ọma na mbụ na narị afọ nke 6 AD, nʼakụkọ ndị Goth nke Jordanes na nʼime Procopius. Ebe ndị nna nna ha biri na narị afọ nke 1 bụ arụmụka nʼetiti ndị ọkà akụkọ ihe mere eme na ndị ọkà mmụta ihe mgbe ochie.
IjiptIjipt, mpaghara Romsite na 30 BC
Mgbe Kleopatra nwụsịrị nʼafọ 30 BC, Ijipt ghọrọ mpaghara Rom, ọka ya na-azụkwa obodo Rom. Matiu na-akọ na ezinụlọ Jisọs gbagara nʼebe ahụ; Aleksandria nwere otu nʼime obodo ndị Juu kachasị ukwuu nʼoge ahụ.
