Một tướng người Libya, Shoshenq I, trở thành Pha-ra-ôn và lập một vương triều mới. Ông thường được đồng nhất với Si-sắc, người đã đánh Giê-ru-sa-lem vào năm thứ năm đời Rô-bô-am, con trai Sa-lô-môn (1 Các Vua 14:25). Tại Karnak, ông liệt kê các thành trong chiến dịch của mình ở Ca-na-an.
Bách khoa › Cùng lúc ấy trên thế giới
Trong Kinh Thánh · Khoảng năm 960 TCN · Giê-ru-sa-lem
Sa-lô-môn xây Đền thờ
Vào năm thứ tư của triều đại mình, Sa-lô-môn khởi công xây Đền thờ tại Giê-ru-sa-lem. Công trình kéo dài bảy năm.
1 Vua 6:1–14
Xảy ra năm bốn trăm tám mươi, sau khi dân Y-sơ-ra-ên ra khỏi xứ Ê-díp-tô, là năm thứ tư của Sa-lô-môn trị vì trên Y-sơ-ra-ên, nhằm tháng Xíp, nghĩa là tháng thứ hai, thì người cất đền của Đức Giê-hô-va. Cái đền mà vua Sa-lô-môn cất cho Đức Giê-hô-va, bề dài có sáu mươi thước, bề ngang hai mươi thước, và bề cao ba mươi thước. Cái hiên cửa ở trước đền bề dài hai mươi thước, bằng bề ngang của đền, và rộng mười thước ở trước đền. Vua cũng làm cho đền những cửa sổ có song, khuôn cây. Người cất những từng lầu, dựa vào vách từ phía đền, tức là dựa vào vách chung quanh đền thờ và nơi thánh; cũng làm những phòng chung quanh đền. Từng dưới rộng năm thước, từng giữa rộng sáu thước; và từng trên rộng bảy thước, vì vua cất sụt lui các vách vòng ngoài nhà, đặng tránh sườn xà hoành đâm vào vách đền. Khi cất đền, người ta dùng đá đã đẽo sẵn nơi hầm, nên không nghe tiếng búa, rìu hay là khí dụng khác bằng sắt tại nơi đền đang khi cất. Cửa vào các phòng từng thứ nhì, ở bên phía hữu của đền; người ta đi lên từng giữa bởi một cái thang khu ốc; rồi từ từng giữa lên từng thứ ba. Khi cất đền xong; thì Sa-lô-môn lợp nó bằng đòn tay và ván gỗ bá hương, cũng cất những từng lầu năm thước dựa vào tứ phía đền, dính với nhà bởi cây đà bá hương. Bấy giờ có lời của Đức Giê-hô-va phán với Sa-lô-môn rằng: về nhà này mà ngươi đang xây cất, nếu ngươi vâng theo các luật lệ ta, noi theo các mạng lịnh ta, giữ và đi trong hết thảy các điều răn của ta, thì ta sẽ vì ngươi làm hoàn thành lời ta đã hứa cùng Đa-vít, cha ngươi. Ta sẽ ngự giữa dân Y-sơ-ra-ên, chẳng hề bỏ Y-sơ-ra-ên, là dân ta. Ấy vậy, Sa-lô-môn xây đền và làm cho hoàn thành.Cùng lúc ấy trên thế giới
1 Các Vua 6:1 định thời điểm khởi công đền thờ vào năm thứ tư đời Sa-lô-môn trị vì; theo cách tính thông thường về các triều vua, đó là khoảng năm 966–960 TCN. Chưa tìm thấy bản khắc nào nêu tên Sa-lô-môn, và vương quốc của ông rộng lớn và giàu có đến đâu vẫn còn được các sử gia và nhà khảo cổ tranh luận. Đây là thế giới của thế kỷ X TCN.
Ai CậpSi-sắctrị vì khoảng 943–922 TCN
Lưỡng Hà và Cận ĐôngLịch của nhà nôngthế kỷ X TCN
Một tấm bảng đá vôi nhỏ tìm thấy ở Ghê-xe liệt kê năm nông vụ theo từng tháng: hái ô-li-ve, gieo hạt, gieo muộn, cây gai, lúa mạch, mùa gặt, tỉa nho và trái cây mùa hè. Có lẽ là một bài tập viết, đây là một trong những bản khắc cổ nhất bằng tiếng Hê-bơ-rơ hay một ngôn ngữ rất gần với nó; nay nó ở Istanbul.
Lưỡng Hà và Cận ĐôngA-si-ri trỗi dậy lần nữatừ 911 TCN
Sau hai thế kỷ suy yếu, vua Adad-nirari II bắt đầu những chiến dịch hằng năm, khôi phục sức mạnh của A-si-ri. Đế quốc Tân A-si-ri sẽ thống trị Cận Đông suốt ba trăm năm, đến năm 609 TCN — đế quốc của thời Giô-na và Ê-sai.
Trung QuốcNhững bài ca cổ nhất của Trung Hoakhoảng 1000–600 TCN
Những bài thơ cổ nhất của Kinh Thi, tập thơ đầu tiên của Trung Hoa, có từ những thế kỷ này: các bài ca về nghề nông, chuyện tình đôi lứa, yến tiệc, săn bắn và chiến tranh, được hát tại triều đình nhà Chu và ở thôn làng.
Hy Lạp và La MãMột ngôi mộ giàu có ở Lefkandikhoảng 950 TCN
Ở Lefkandi trên đảo Euboea của Hy Lạp, một người đàn ông và một người đàn bà được chôn dưới một tòa nhà dài, cùng với bốn con ngựa, đồ trang sức bằng vàng và hàng hóa từ Chíp-rơ và Cận Đông — dấu hiệu cho thấy việc buôn bán vẫn tiếp diễn ngay cả trong “Thời kỳ Đen tối” của Hy Lạp.
Châu MỹNhững quảng trường Maya đầu tiênkhoảng 1000 TCN
Ở Ceibal thuộc Guatemala, người Maya thời đầu đã quy hoạch một quảng trường và nền đài nghi lễ vào khoảng năm 1000 TCN, trước khi họ sống trong các thị trấn lớn — một trong những công trình công cộng Maya cổ nhất được biết đến.
