Isang heneral na Libyo, si Shoshenq I, ang naging paraon at nagtatag ng bagong dinastiya. Karaniwan siyang kinikilalang si Shishak, na sumalakay sa Jerusalem noong ikalimang taon ni Rehoboam na anak ni Solomon (1 Mga Hari 14:25). Sa Karnak, inilista niya ang mga bayan ng kaniyang kampanya sa Canaan.
Ensiklopedya › Samantala sa mundo
Sa Biblia · mga 960 BC · Jerusalem
Itinayo ni Solomon ang templo
Sa ikaapat na taon ng kaniyang paghahari, sinimulan ni Solomon ang templo sa Jerusalem. Pitong taon ang inabot ng pagtatayo.
1 Hari 6:1–14
Kaya inumpisahan itayo ni Solomon ang templo ni Yahweh. Ito ay nangyari sa ika-480 taon pagkatapos lumabas ng lupain ng Ehipto ang bayan ng Israel, sa ika-apat na taon ng paghahari ni Solomon sa buong Israel, sa buwan ng Ziv, na ikalawang buwan. Ang templo na itinayo ni Haring Solomon para kay Yahweh ay may animnapung kubit na haba, dalawampung kubit na lawak, at tatlumpong kubit na taas. Ang portiko sa harapan ng pangunahing bulwagan ng templo ay dalawampung kubit ang haba, kasing lapad ng templo, at sampung kubit na lalim sa harapan ng templo. Para sa bahay gumawa siya ng bintana na may balangkas na mas makitid sa labas kaysa sa loob. Sa gilid ng mga pader ng pangunahing silid siya ay nagtayo ng mga silid sa paligid nito, sa paligid ng parehong panlabas na silid at panloob na silid. Siya ay nagtayo ng mga silid sa paligid ng lahat ng panig. Ang pinakamababang palapag ay limang kubit ang lawak, ang gitna ay anim na kubit ang lawak, at ang ikatlo ay pitong kubit ang lawak. Para sa labas gumawa siya ng ungos sa mga pader ng templo sa lahat ng paligid para ang mga biga ay hindi maaring maisingit sa mga pader ng templo. Ang templo ay itinayo ng mga batong inihanda sa tibagan; walang martilyo, palakol, o anumang kagamitan gawa sa bakal ang narinig sa templo habang ito ay itinatayo. Sa timog na bahagi ng templo ay may pasukan sa ibabang palapag, at maaaring aakyat sa hagdan patungo sa gitnang palapag, at mula sa gitna patungo sa ikatlong palapag. Kaya itinayo ni Solomon ang templo at tinapos ito; binubungan niya ang templo sa pamamagitan ng mga biga at mga makakapal na tablang sedar. Itinayo niya ang mga silid sa gilid salungat sa panloob na mga silid ng templo, bawat panig ay limang kubit ang taas, ito ay nakakabit sa templo sa pamamagitan ng bigang sedar. Ang salita ni Yahweh ay nakarating kay Solomon, nagsasabi “ Tungkol dito sa templo na iyong itinatayo, kung ikaw ay lalakad ayon sa aking mga alituntunin at gagawa ng katarungan, pananatilihin ang lahat ng aking kautusan at sumunod sa mga ito, pagtitibayin ko ang aking pangako sa iyo na aking ginawa kay David na iyong ama. Ako ay mananahan sa bayan ng Israel at hindi ko sila tatalikdan. Kaya itinayo ni Solomon ang templo at tinapos ito.Samantala sa mundo
Itinatakda ng 1 Mga Hari 6:1 ang pagsisimula ng templo sa ikaapat na taon ng paghahari ni Solomon; ayon sa karaniwang pagkukuwenta ng paghahari ng mga hari, iyon ay mga 966–960 BC. Walang natagpuang inskripsiyon na nagbabanggit kay Solomon, at pinagtatalunan ng mga historyador at arkeologo kung gaano kalaki at kayaman ang kaniyang kaharian. Narito ang mundo ng ika-10 siglo BC.
EhiptoSi Shishaknaghari mga 943–922 BC
Mesopotamia at Malapit na SilanganKalendaryo ng magsasakaika-10 siglo BC
Isang maliit na tapyas na apog na natagpuan sa Gezer ang naglilista ng taon ng pagsasaka buwan-buwan: pag-aani ng olibo, paghahasik, huling pagtatanim, lino, sebada, anihan, pagpupungos ng ubasan at prutas ng tag-init. Marahil isang pagsasanay sa pagsulat, isa ito sa pinakamatatandang inskripsiyon sa Hebreo o sa isang wikang napakalapit dito; nasa Istanbul ito ngayon.
Mesopotamia at Malapit na SilanganMuling bumangon ang Asiriamula 911 BC
Pagkatapos ng dalawang siglo ng kahinaan, sinimulan ni Haring Adad-nirari II ang taunang mga kampanya na muling nagtayo sa kapangyarihan ng Asiria. Mangingibabaw ang Imperyong Neo-Asiryo sa Malapit na Silangan nang tatlong daang taon, hanggang 609 BC — ang imperyo ng panahon nina Jonas at Isaias.
TsinaAng pinakamatatandang awit ng Tsinamga 1000–600 BC
Mula sa mga siglong ito ang pinakamatatandang tula ng Aklat ng mga Awit, ang unang tipunan ng tula ng Tsina: mga awit ng pagsasaka, panliligaw, piging, pangangaso at digmaan, na inawit sa korte ng Zhou at sa mga nayon.
Gresya at RomaIsang marangyang libing sa Lefkandimga 950 BC
Sa Lefkandi sa pulong Griyego ng Euboea, isang lalaki at isang babae ang inilibing sa ilalim ng isang mahabang gusali kasama ang apat na kabayo, mga alahas na ginto at mga kalakal mula sa Cyprus at sa Malapit na Silangan — tanda na nagpatuloy ang kalakalan kahit sa “Madilim na Panahon” ng Gresya.
AmerikaMga unang plasa ng mga Mayamga 1000 BC
Sa Ceibal sa Guatemala, naglatag ang mga unang Maya ng isang plasang pangseremonya at plataporma mga 1000 BC, bago pa sila nanirahan sa malalaking bayan — kabilang sa pinakamatatandang kilalang pampublikong gusali ng mga Maya.
