Het verzamelen van het manna

Bachiacca · 1540/1555
National Gallery of Art, Washington

Bachiacca werkte in Florence voor het hof van hertog Cosimo I de’ Medici; hij schilderde en ontwierp wandtapijten. Dit paneel, iets meer dan een meter hoog, dateert van ongeveer 1540–55; hij vulde het met mensen, dieren en heuvels.

Mozes, in het roze, wijst met zijn staf terwijl het volk het voedsel verzamelt in kruiken, kommen en een grote houten kuip. Tussen de menigte staan een giraffe, een wit paard en ossen, en vooraan sluipt een gevlekte kat — dieren uit de dierentuin van een vorst eerder dan uit de woestijn.

Uit de tekst

Elke morgen iets kleins en ronds, klein als de rijm, op de aarde (Exodus 16:14)

Mozes die het volk zegt: “Dit is het brood, hetwelk de HEERE ulieden te eten gegeven heeft” (Exodus 16:15)

Ieder die verzamelde zoveel als hij nodig had (Exodus 16:16–18)

Van de kunstenaar

Een giraffe, een zeldzaam en beroemd dier in het Florence van de renaissance

Kleding uit de tijd van Bachiacca zelf: gesplitste mouwen, mutsen, tulbanden en veren

Een grote houten kuip voor wat verzameld werd

Een groen, bebost landschap in plaats van de woestijn

Details

Mozes

Een bebaarde man in een roze gewaad wijst met een dunne staf.

Een giraffe

Een giraffe met een lange nek kijkt over de hoofden van de menigte.

De kuip

Rechts vullen mensen een grote houten kuip.

Een gevlekte kat

Een gevlekte kat en een hond op de voorgrond.

Van de grond

Een meisje bukt zich helemaal om het voedsel op te rapen.

Op de heuvel

Verderop verzamelen nog meer groepen en dragen vaten over de helling.

Bachiacca (Francesco d'Ubertino Verdi), Italian, 1494–1557. National Gallery of Art, Washington (Samuel H. Kress Collection, 1952.5.4) · Oil on panel · NGA Open Access: "Images of these works are available free of charge for any use, commercial or non-commercial, under Creative Commons Zero (CC0)." (NGA open data: published_images.csv openaccess = 1)

De verzen

Ex 16:13–18En het geschiedde aan den avond, dat er kwakkelen opkwamen, en het leger bedekten; en aan den morgen lag de dauw rondom het leger. Als nu de liggende dauw opgevaren was, zo ziet, over de woestijn was een klein rond ding, klein als de rijm, op de aarde. Toen het de kinderen Israels zagen, zo zeiden zij, de een tot den ander: Het is Man, want zij wisten niet wat het was. Mozes dan zeide tot hen: Dit is het brood, hetwelk de HEERE ulieden te eten gegeven heeft. Dit is het woord, dat de HEERE geboden heeft: Verzamelt daarvan een ieder naar dat hij eten mag, een gomer voor een hoofd, naar het getal van uw zielen; ieder zal nemen voor degenen, die in zijn tent zijn. En de kinderen Israels deden alzo, en verzamelden, de een veel en de ander weinig. Doch als zij het met den gomer maten, zo had hij, die veel verzameld had, niets over, en dien, die weinig verzameld had, ontbrak niet; een iegelijk verzamelde zoveel, als hij eten mocht.