Abraham gaat Izak offeren

Lucas van Leyden · 1517/1519
National Gallery of Art, Washington

Lucas van Leyden maakte deze houtsnede rond 1517–19. Een houtsnede wordt gedrukt van lijnen die op een houtblok zijn blijven staan, en daarom komen ze krachtig en zwart uit — heel anders dan zijn fijne gravures.

Izak loopt voorop met een bundel hout op zijn rug en een kan in zijn hand. Abraham volgt, met een tulband en een lang gewaad; de ezel wacht erachter. Ver weg op een heuveltop staan piepkleine figuren bij een altaar.

Uit de tekst

“En Abraham nam het hout des brandoffers, en legde het op Izak, zijn zoon” (Genesis 22:6)

Hij had “zijn ezel” gezadeld en was vroeg opgestaan (Genesis 22:3)

“ik en de jongen zullen heengaan tot daar” (Genesis 22:5)

Van de kunstenaar

Abraham met een tulband — Lucas’ manier om een oosterse aartsvader te tonen

Het altaar op de heuvel tegelijk getoond, ver weg

Een wijde Hollandse lucht met vogels en een grote boom

Details

Izak

De jongen draagt een bundel hout op zijn rug.

Abraham

Met tulband en baard loopt hij achter zijn zoon.

De ezel

De ezel wacht achteraan.

Op de heuvel

Ver weg piepkleine figuren naast een altaar.

Lucas van Leyden, Netherlandish, c. 1489/94–1533. National Gallery of Art, Washington (Rosenwald Collection, 1943.3.5704) · Woodcut · NGA Open Access: "Images of these works are available free of charge for any use, commercial or non-commercial, under Creative Commons Zero (CC0)." (NGA open data: published_images.csv openaccess = 1)

De verzen

Gen 22:3–8Toen stond Abraham des morgens vroeg op, en zadelde zijn ezel, en nam twee van zijn jongeren met zich, en Izak zijn zoon; en hij kloofde hout tot het brandoffer, en maakte zich op, en ging naar de plaats, die God hem gezegd had. Aan den derden dag, toen hief Abraham zijn ogen op, en zag die plaats van verre. En Abraham zeide tot zijn jongeren: Blijft gij hier met den ezel, en ik en de jongen zullen heengaan tot daar; als wij aangebeden zullen hebben, dan zullen wij tot u wederkeren. En Abraham nam het hout des brandoffers, en legde het op Izak, zijn zoon; en hij nam het vuur en het mes in zijn hand, en zij beiden gingen samen. Toen sprak Izak tot Abraham, zijn vader, en zeide: Mijn vader! En hij zeide: Zie, hier ben ik, mijn zoon! En hij zeide: Zie het vuur en het hout; maar waar is het lam tot het brandoffer? En Abraham zeide: God zal Zichzelven een lam ten brandoffer voorzien, mijn zoon! Zo gingen zij beiden samen.