Samson i Dalila

Jan Lievens · c. 1626–1627 (the museum’s label gives c. 1631)
Rijksmuseum, Amsterdam

Jan Lievens namalował to płótno w Lejdzie pod koniec lat 20. XVII wieku, gdy on i młody Rembrandt dzielili pracownię i często malowali te same tematy. Sygnował je monogramem „IL”; przez pewien czas nosiło też fałszywą sygnaturę Rembrandta.

Trzy postacie niemal naturalnej wielkości wypełniają płótno. Samson, obnażony do pasa, śpi z głową na kolanach Dalili. Ona odwraca się do przestraszonego Filistyna za sobą, który unosi duże nożyce.

Z tekstu

Samson uśpiony na kolanach Dalili (Księga Sędziów 16,19)

Człowiek przywołany, by obciąć mu włosy (Księga Sędziów 16,19)

Długie, nigdy niestrzyżone włosy Samsona (Księga Sędziów 16,17)

Od artysty

Nożyce zamiast brzytwy – tekst mówi „zgolić”

Dalila w perłach i atłasowej sukni z lat 20. XVII wieku

Ciemne, ciasne wnętrze z zaledwie trzema postaciami, oświetlone z jednej strony

Szczegóły

Nożyce

Filistyn unosi duże nożyce.

Przestraszony

Patrzy szeroko otwartymi oczami, z uniesioną ręką.

Dalila

Z perłami we włosach odwraca się do mężczyzny.

Jej dłoń

Drugą rękę ma uniesioną.

Uśpiony

Samson śpi na jej kolanach, jego długie włosy spływają na jej ramię.

Jan Lievens, Dutch, 1607–1674. Rijksmuseum, Amsterdam (SK-A-1627) · Oil on canvas · Image: "Public Domain" (https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/); object metadata: CC0 1.0 (https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/) — Rijksmuseum Linked Art record.

Wersety

Sdz 16:15–20Znowu powiedziała do niego: Jak możesz mówić: Kocham cię, skoro twoje serce nie jest ze mną. Już trzykrotnie mnie oszukałeś i nie powiedziałeś mi, w czym tkwi twoja wielka siła. A gdy mu się tak naprzykrzała słowami każdego dnia i naciskała na niego tak, że jego dusza zmęczyła się na śmierć; Wtedy otworzył przed nią całe swoje serce i powiedział jej: Brzytwa nigdy nie dotknęła mojej głowy, bo jestem nazirejczykiem dla Boga już z łona mojej matki. Jeśli zostanę ogolony, odejdzie ode mnie moja siła, osłabnę i będę jak każdy inny człowiek. A gdy Dalila spostrzegła, że otworzył przed nią całe swoje serce, wezwała książąt Filistynów, mówiąc: Przyjdźcie raz jeszcze, gdyż otworzył przede mną całe swoje serce. Przyszli więc do niej książęta Filistynów, niosąc srebro w rękach. Wtedy uśpiła go na swoich kolanach, przywołała pewnego człowieka i kazała zgolić siedem pasm jego głowy; potem zaczęła go gnębić, a jego siła odeszła od niego. I powiedziała: Filistyni nad tobą, Samsonie! A gdy się obudził ze snu, powiedział: Wyjdę jak poprzednio i otrząsnę się. Lecz nie wiedział, że PAN odstąpił od niego.