De Bijbel in de kunst · 1 Samuël

Samuël zalft David

Naar Maarten van Heemskerck · c. 1556
National Gallery of Art, Washington

Deze gravure is de eerste van een reeks over het leven van David naar ontwerpen van Maarten van Heemskerck, gemaakt rond 1556; deze afdruk werd door Joan Galle in Antwerpen uitgegeven. Een cartouche in de afbeelding vat de reeks in het Latijn samen.

De jonge David knielt met gevouwen handen terwijl de oude Samuël uit een hoorn olie op zijn hoofd giet. Zijn broers staan eromheen, sommigen afgewend. Achter hen stijgen rook en vlammen op van een altaar, en ver weg rechts is de jongen nog eens te zien, harp spelend tussen zijn schapen.

Uit de tekst

Samuël die naar Bethlehem komt om een offer te brengen (1 Samuël 16:2–5)
De jongste zoon, die de schapen weidde (1 Samuël 16:11)
Samuël die David met de oliehoorn zalft in het midden van zijn broeders (1 Samuël 16:13)

Van de kunstenaar

Davids harp en slinger die voor hem op de grond liggen
Samuël die linksboven op een heuvel knielend bidt
De broers in klassieke gewaden
Een Latijnse cartouche in de afbeelding

Details

De oliehoorn

Samuël kantelt een gebogen hoorn en giet olie op het hoofd van de jonge man.

David

De jonge man knielt met gevouwen handen.

Het offer

Vlammen en rook stijgen op van een bakstenen altaar met de kop van een dier.

Harp en slinger

Een harp en een slinger liggen voor hem op de grond.

Bij de schapen

Ver weg speelt een jongen harp tussen de schapen terwijl een man hem komt halen.

Biddend

Een oude man knielt biddend op een heuvel.

After Maerten van Heemskerck, Netherlandish, 1498–1574. National Gallery of Art, Washington (Ailsa Mellon Bruce Fund, 1974.33.43) · Engraving · NGA Open Access: "Images of these works are available free of charge for any use, commercial or non-commercial, under Creative Commons Zero (CC0)." (NGA open data: published_images.csv openaccess = 1)

De verzen

1 Sam 16:1–5Toen zeide de HEERE tot Samuel: Hoe lang draagt gij leed om Saul, dien Ik toch verworpen heb, dat hij geen koning zij over Israel? Vul uw hoorn met olie, en ga heen; Ik zal u zenden tot Isai, den Bethlehemiet; want Ik heb Mij een koning onder zijn zonen uitgezien. Maar Samuel zeide: Hoe zou ik heengaan? Saul zal het toch horen en mij doden. Toen zeide de HEERE: Neem een kalf van de runderen met u, en zeg: Ik ben gekomen, om den HEERE offerande te doen. En gij zult Isai ten offer nodigen, en Ik zal u te kennen geven, wat gij doen zult, en gij zult Mij zalven, dien Ik u zeggen zal. Samuel nu deed, hetgeen de HEERE gesproken had, en hij kwam te Bethlehem. Toen kwamen de oudsten der stad bevende hem tegemoet, en zeiden: Is uw komst met vrede? Hij dan zeide: Met vrede; ik ben gekomen om den HEERE offerande te doen; heiligt u, en komt met mij ten offer; en hij heiligde Isai en zijn zonen, en hij nodigde hen ten offer.

1 Sam 16:10–13Alzo liet Isai zijn zeven zonen voorbij het aangezicht van Samuel gaan; doch Samuel zeide tot Isai: De HEERE heeft dezen niet verkoren. Voorts zeide Samuel tot Isai: Zijn dit al de jongelingen? En hij zeide: De kleinste is nog overig, en zie, hij weidt de schapen. Samuel nu zeide tot Isai: Zend heen en laat hem halen; want wij zullen niet rondom aanzitten, totdat hij hier zal gekomen zijn. Toen zond hij heen, en bracht hem in; hij nu was roodachtig, mitsgaders schoon van ogen en schoon van aanzien; en de HEERE zeide: Sta op, zalf hem, want deze is het. Toen nam Samuel den oliehoorn, en hij zalfde hem in het midden zijner broederen. En de Geest des HEEREN werd vaardig over David van dien dag af en voortaan. Daarna stond Samuel op, en hij ging naar Rama.

Bekijk het op de site van het museum