David in gebed

Lucas van Leyden · c. 1508
National Gallery of Art, Washington

Lucas van Leyden graveerde deze prent rond 1508 in Leiden, kort na zijn prent van David die voor Saul speelt. Elke plooi van het gewaad en elk stukje bont is in fijne lijnen in het koper gesneden.

Koning David knielt in een open landschap met gevouwen handen en kijkt omhoog. Zijn harp ligt in het gras, zijn scepter en muts op de grond. Op een wolk boven hem verschijnt God met een rijksappel en een pijl. Schrijvers over de prent verbinden haar vaak met de pest na Davids volkstelling.

Uit de tekst

David: “Ik heb zeer gezondigd in hetgeen ik gedaan heb” (2 Samuël 24:10)

Drie keuzen: honger, vlucht, of drie dagen pest (2 Samuël 24:13)

“Laat ons toch in de hand des HEEREN vallen, want Zijn barmhartigheden zijn vele” (2 Samuël 24:14)

Van de kunstenaar

God als oude man met een pauselijke tiara en een rijksappel — een gebruikelijke voorstelling van God in de tijd van Lucas

Een pijl in Gods hand — schilders gebruikten pijlen vaak als teken van de pest

Een Nederlandse stad met een kerk, een kasteel en een poorttoren

De harp, de scepter en de muts op de grond neergelegd

Details

David bidt

De koning knielt op zijn mantel, de handen gevouwen, en kijkt omhoog.

Op een wolk

God met een pauselijke tiara, met een rijksappel en een pijl die omlaag wijst.

De harp

Davids harp ligt in het gras.

Scepter

Zijn scepter ligt op de grond.

Koninklijke muts

Een muts met een kroonband, afgezet.

Een Hollandse stad

Een kerk en een kasteel uit het eigen land van Lucas.

Lucas van Leyden, Netherlandish, c. 1489/94–1533. National Gallery of Art, Washington (Rosenwald Collection, 1943.3.5656) · Engraving · NGA Open Access: "Images of these works are available free of charge for any use, commercial or non-commercial, under Creative Commons Zero (CC0)." (NGA open data: published_images.csv openaccess = 1)

De verzen

2 Sam 24:10–15En Davids hart sloeg hem, nadat hij het volk geteld had; en David zeide tot den HEERE: Ik heb zeer gezondigd in hetgeen ik gedaan heb; maar nu, o HEERE, neem toch de misdaad Uws knechts weg, want ik heb zeer zottelijk gedaan. Als nu David des morgens opstond, zo geschiedde het woord des HEEREN tot den profeet Gad, Davids ziener, zeggende: Ga heen, en spreek tot David: Alzo zegt de HEERE: Drie dingen draag Ik u voor; verkies u een uit die, dat Ik u doe. Zo kwam Gad tot David, en maakte het hem bekend, en zeide tot hem: Zal u een honger van zeven jaren in uw land komen? Of wilt gij drie maanden vlieden voor het aangezicht uwer vijanden, dat die u vervolgen? Of dat er drie dagen pestilentie in uw land zij? Merk nu, en zie toe, wat antwoord ik Dien zal wederbrengen, Die mij gezonden heeft. Toen zeide David tot Gad: Mij is zeer bange; laat ons toch in de hand des HEEREN vallen, want Zijn barmhartigheden zijn vele, maar laat mij in de hand van mensen niet vallen. Toen gaf de HEERE een pestilentie in Israel, van den morgen af tot den gezetten tijd toe; en er stierven van het volk, van Dan tot Ber-seba toe, zeventig duizend mannen.