De Visitatie met de heilige Nicolaas en de heilige Antonius Abt

Piero di Cosimo · c. 1489/1490
National Gallery of Art, Washington

Piero di Cosimo schilderde dit grote paneel rond 1489–1490 voor de kapel van de heilige Nicolaas van de familie Capponi in de kerk van Santo Spirito in Florence. Daarom zitten vooraan twee heiligen uit veel latere tijd, Nicolaas en Antonius Abt.

Maria en Elizabet ontmoeten elkaar in het midden, de handen ineengeslagen, jong en oud van aangezicht tot aangezicht. Achter hen, in een diep landschap van steden en heuvels, schildert Piero twee latere momenten uit het verhaal als kleine taferelen: de geboorte van Jezus en het doden van de kinderen van Bethlehem.

Uit de tekst

Maria gaat met haast naar een stad in het gebergte van Juda (Lukas 1:39)

Zij “kwam in het huis van Zacharias, en groette Elizabet” (Lukas 1:40)

Elizabet ouder dan Maria (Lukas 1:7, 1:36)

Van de kunstenaar

De heilige Nicolaas, een bisschop uit de vierde eeuw, met drie gouden ballen — het teken dat schilders hem gaven

De heilige Antonius Abt met een bril, een T-vormige kruk, een bel en een varken, zoals schilders hem meestal afbeeldden

Italiaanse torens en kerken in het gebergte

Kleine taferelen op de achtergrond van de geboorte van Jezus en van de soldaten in Bethlehem

Details

Maria en Elizabet

De twee vrouwen grijpen elkaars handen; Elizabet, de oudere, in een witte sluier en een donkere mantel.

De geboorte van Jezus

Maria en Jozef knielen bij het Kind, met een os, een ezel en herders.

Bethlehem

Soldaten met zwaarden tussen moeders en zuigelingen (Mattheüs 2:16).

De heilige Nicolaas

Een lezende bisschop, met drie gouden ballen op de vloer bij zijn voeten.

De heilige Antonius Abt

Schrijft met een ganzenveer, een bril op zijn neus; zijn varken in het veld achter hem.

Piero di Cosimo, Florentine, 1462–1522. National Gallery of Art, Washington (Samuel H. Kress Collection, 1939.1.361) · Oil on panel · NGA Open Access: "Images of these works are available free of charge for any use, commercial or non-commercial, under Creative Commons Zero (CC0)." (NGA open data: published_images.csv openaccess = 1)

De verzen

Luc 1:39–45En Maria, opgestaan zijnde in diezelfde dagen, reisde met haast naar het gebergte, in een stad van Juda; En kwam in het huis van Zacharias, en groette Elizabet. En het geschiedde, als Elizabet de groetenis van Maria hoorde, zo sprong het kindeken op in haar buik; en Elizabet werd vervuld met den Heiligen Geest; En riep uit met een grote stem, en zeide: Gezegend zijt gij onder de vrouwen, en gezegend is de vrucht uws buiks! En van waar komt mij dit, dat de moeder mijns Heeren tot mij komt? Want zie, als de stem uwer groetenis in mijn oren geschiedde, zo sprong het kindeken van vreugde op in mijn buik. En zalig is zij, die geloofd heeft; want de dingen, die haar van den Heere gezegd zijn, zullen volbracht worden.