De Bijbel in de kunst · Lukas

De aanbidding der herders

Giorgione · 1505/1510
National Gallery of Art, Washington

Geschilderd in Venetië rond 1505–1510 en lang bekend als de “Allendale-Geboorte”, naar de Engelse familie die het bezat. Wie het schilderde, was jarenlang omstreden — sommigen schreven het toe aan de jonge Titiaan — en het museum schrijft het toe aan Giorgione.

De helft van het schilderij is landschap: een rivier, een stadje met een vierkante toren, blauwe bergen onder een avondhemel. Rechts, bij de ingang van een donkere rotsgrot, knielen Maria en Jozef bij het kind, en twee herders zijn net aangekomen.

Uit de tekst

Herders die met haast komen (Lukas 2:16)
Maria, Jozef en het Kindeken (Lukas 2:16)
Liggende in de kribbe (Lukas 2:12, 16)

Van de kunstenaar

Een grot in een rotswand — een overlevering, niet bij Lukas
De os en de ezel, een traditie van de kerstkunst
Een Venetiaans landschap met een stadje op een heuvel

Details

Het kind

Liggend op een witte doek op de kale grond.

Twee herders

De een staat met zijn staf, de ander knielt; een hoed ligt op de grond.

In het donker

De koppen van een os en een ezel in de grot.

Een stadje

Een ommuurd stadje met een vierkante toren in het landschap.

Giorgione, Venetian, 1477/1478–1510. National Gallery of Art, Washington (Samuel H. Kress Collection, 1939.1.289) · Oil on panel · NGA Open Access: "Images of these works are available free of charge for any use, commercial or non-commercial, under Creative Commons Zero (CC0)." (NGA open data: published_images.csv openaccess = 1)

De verzen

Luc 2:8–20En er waren herders in diezelfde landstreek, zich houdende in het veld, en hielden de nachtwacht over hun kudde. En ziet, een engel des Heeren stond bij hen, en de heerlijkheid des Heeren omscheen hen, en zij vreesden met grote vreze. En de engel zeide tot hen: Vreest niet, want, ziet, ik verkondig u grote blijdschap, die al den volke wezen zal; Namelijk dat u heden geboren is de Zaligmaker, welke is Christus, de Heere, in de stad Davids. En dit zal u het teken zijn: gij zult het Kindeken vinden in doeken gewonden, en liggende in de kribbe. En van stonde aan was er met den engel een menigte des hemelsen heirlegers, prijzende God en zeggende: Ere zij God in de hoogste hemelen, en vrede op aarde, in de mensen een welbehagen. En het geschiedde, als de engelen van hen weggevaren waren naar den hemel, dat de herders tot elkander zeiden: Laat ons dan heengaan naar Bethlehem, en laat ons zien het woord, dat er geschied is, hetwelk de Heere ons heeft verkondigd. En zij kwamen met haast, en vonden Maria en Jozef, en het Kindeken liggende in de kribbe. En als zij Het gezien hadden, maakten zij alom bekend het woord, dat hun van dit Kindeken gezegd was. En allen, die het hoorden, verwonderden zich over hetgeen hun gezegd werd van de herders. Doch Maria bewaarde deze woorden alle te zamen, overleggende die in haar hart. En de herders keerde wederom, verheerlijkende en prijzende God over alles, wat zij gehoord en gezien hadden, gelijk tot hen gesproken was.

Bekijk het op de site van het museum