Àkójọ Ìmọ̀ › Àgọ́ àjọ àti tẹmpili
Àgọ́ àjọ àti tẹmpili
Tẹmpili Herodu
A bẹ̀rẹ̀ rẹ̀ ní nǹkan bí 20 Ṣ.K. · ìpìlẹ̀ rẹ̀ nǹkan bí hẹ́kítà 14 · Romu dáná sun ún ní 70 L.K.
Herodu Ńlá bẹ̀rẹ̀ sí tún tẹmpili kọ́ ní nǹkan bí ọdún 20 Ṣ.K. A kọ́ ẹgbẹ̀rún àlùfáà ní iṣẹ́ ọ̀mọ̀lé, a sì parí ibi mímọ́ náà kíákíá, ṣùgbọ́n iṣẹ́ lórí gbogbo ilé náà ń bá a lọ fún ọ̀pọ̀ ẹ̀wádún: nínú Ìyìnrere Johanu, àwọn ènìyàn sọ pé “Ọdún mẹ́rìndínláàádọ́ta ni a fi kọ́ tẹmpili yìí” (Johanu 2:20), a sì parí rẹ̀ nìkan láàrín ọdún 60 sí 69 L.K.. Herodu mú orí òkè náà gbòòrò di ìpìlẹ̀ ńlá kan, nǹkan bí mítà 480 sí 300, tí àwọn ògiri ìdádúró ńlá gbé dúró; Ògiri Ìwọ̀-oòrùn ní Jerusalẹmu jẹ́ apá kan nínú ọ̀kan lára wọn. Ibi mímọ́ náà, ti òkúta funfun àti wúrà, pa ìlànà àtijọ́ mọ́.
Yí i ká ni àwọn àgbàlá wà ní ìpele tí ń ga sí i. Àgbàlá òde tí ó fẹ̀, tí ó ṣí sílẹ̀ fún gbogbo ènìyàn, ni ọ̀wọ́ ìloro olópòó yí ká — ní ìlà-oòrùn “ìloro Solomoni” (Ìṣe 3:11), ní gúúsù Ìloro Ọba — níbẹ̀ sì ni àwọn onípàṣípààrọ̀ owó àti olùtà ẹyẹlé ti ní tábìlì wọn. Odi kékeré kan tí ó ní àkọlé kìlọ̀ fún àwọn tí kì í ṣe Júù pé kí wọ́n má ṣe kọjá síwájú, bí bẹ́ẹ̀ kọ́ ikú ni; a rí àkọlé Giriki kan lódindi ní ọdún 1871. Nínú rẹ̀ ni àgbàlá àwọn Obìnrin, ti Israẹli àti ti àwọn Àlùfáà wà. Ní ọdún 70 L.K., ọmọ-ogun Romu lábẹ́ Titu dáná sun tẹmpili náà, Ẹnu Ọ̀nà Ìṣẹ́gun Titu ní Romu sì fi ọ̀pá fìtílà rẹ̀ hàn tí wọ́n gbé kiri nínú ìwọ́de ìṣẹ́gun.
Àwọn ẹsẹ pàtàkì
Nígbà náà ní àwọn Júù wí pé, “Ọdún mẹ́rìndínláàádọ́ta ni a fi kọ́ tẹmpili yìí, ìwọ ó ha sì tún un kọ ní ọjọ́ mẹ́ta?”Bí Jesu ti ń jáde láti inú tẹmpili ní ọjọ́ náà, ọ̀kan nínú ọmọ-ẹ̀yìn rẹ̀ sọ fún un pé, “Olùkọ́, wo ilé ńlá tí ó dára wọ̀nyí. Sì wo òkúta tí a ṣe lọ́ṣọ̀ọ́ lára àwọn ògiri ilé náà.”Nígbà ti wọ́n padà sí Jerusalẹmu, ó wọ inú tẹmpili. Ó bẹ̀rẹ̀ sí nílé àwọn oníṣòwò àti àwọn oníbàárà wọn síta. Ó ti tábìlì àwọn tí ń pààrọ̀ owó nínú tẹmpili ṣubú. Bákan náà ni ó ti ìjókòó àwọn tí ń ta ẹyẹlé lulẹ̀.Jesu jókòó ní òdìkejì kọjú sí àpótí ìṣúra: ó ń wo ìjọ ènìyàn ti ń sọ owó sínú àpótí ìṣúra, ọ̀pọ̀ àwọn ọlọ́rọ̀ sì sọ púpọ̀ sí i.Bí arọ ti a mú láradá sì ti di Peteru àti Johanu mú, gbogbo ènìyàn jùmọ̀ súre tọ̀ wọ́n lọ ni ìloro ti a ń pè ní ti Solomoni, pẹ̀lú ìyàlẹ́nu ńlá.Wọ́n ń kígbe wí pé, “Ẹ̀yin ènìyàn Israẹli, ẹ gbà wá. Èyí ni ọkùnrin náà tí ń kọ́ gbogbo ènìyàn níbi gbogbo lòdì sí àwọn ènìyàn, àti sí òfin, àti sí ibí yìí, àti pẹ̀lú ó sì mú àwọn ará Giriki wá sínú tẹmpili, ó sì tí ba ibi mímọ́ yìí jẹ́.” Nítorí wọ́n tí rí Tirofimu ará Efesu pẹ̀lú rẹ̀ ní ìlú, ẹni tí wọ́n ṣe bí Paulu mú wá sínú tẹmpili.Orísun
A mú un bá a mu, a sì ké e kúrú láti Tyndale Open Bible Dictionary · CC BY-SA 4.0
Tyndale Open Bible Dictionary © 2023 Tyndale House Publishers · CC BY-SA 4.0 — Temple: Herod’s Temple; Priests and Levites: The Priesthood in New Testament Times
A mú un bá a mu láti Tyndale Open Bible Dictionary: a yan àwọn àpilẹ̀kọ, a ké wọn kúrú, a sì tún wọn sọ ní ọ̀rọ̀ ara wa (ìtàn, ìṣẹ̀dá àti ìgbésí ayé ojoojúmọ́ nìkan), àti ní àwọn èdè yàtọ̀ sí Gẹ̀ẹ́sì, ẹ̀rọ ló túmọ̀ wọn. Iṣẹ́ àkọ́kọ́ ti Tyndale House Publishers wà lọ́fẹ̀ẹ́ ní tyndaleopenresources.com.
