Àkójọ Ìmọ̀ › Àgọ́ àjọ àti tẹmpili
Àgọ́ àjọ àti tẹmpili
Tẹmpili kejì
Tẹmpili Serubbabeli · a parí rẹ̀ ní 515 Ṣ.K. · ó dúró fún ohun tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ọdún 500 kí Herodu tó tún un kọ́
Ní ọdún 538 Ṣ.K., Kirusi ọba Persia gba àwọn ìgbèkùn láàyè láti padà kí wọ́n sì tún tẹmpili Jerusalẹmu kọ́ (Esra 1:2–3); Òpó-àkọlé Kirusi (Cyrus Cylinder) ṣàpèjúwe irú ìlànà kan náà ti dídá àwọn ènìyàn àti àwọn òrìṣà wọn padà sílé. Àwọn tí ó padà, tí Serubbabeli baálẹ̀ àti Jeṣua olórí àlùfáà darí, kọ́kọ́ tún pẹpẹ kọ́, lẹ́yìn náà wọ́n fi ìpìlẹ̀ lélẹ̀. Àwọn àgbàlagbà tí ó ti rí tẹmpili kìn-ín-ní sọkún kíkorò nígbà tí àwọn mìíràn kígbe fún ayọ̀ (Esra 3:12). Àtakò àwọn ará àdúgbò àti ìgbà líle dá iṣẹ́ náà dúró títí di ọdún 520 Ṣ.K., nígbà tí àwọn wòlíì Hagai àti Sekariah rọ̀ wọ́n láti tẹ̀síwájú, a sì parí tẹmpili náà ní ọdún 515 Ṣ.K.
A kò mọ púpọ̀ nípa bí ó ṣe rí. Àṣẹ Persia sọ nípa ipele òkúta gbígbẹ́ mẹ́ta àti ipele igi kan (Esra 6:4), àwọn yàrá ẹ̀gbẹ́ sì ń pa ọkà, wáìnì, òróró àti ìdámẹ́wàá mọ́. Àpótí ẹ̀rí kò sí mọ́; Josephus sọ pé ní ìgbà tirẹ̀, Ibi Mímọ́ Jùlọ ṣófo. Ní ọdún 167 Ṣ.K., Ọba Seleucid náà Antiochus IV sọ tẹmpili di àìmọ́, ní ọdún 164 Ṣ.K. sì ni Judasi Makabeu tún un yà sí mímọ́, bí 1 Makabe ti sọ, ìwé tí ó wà nínú Bíbélì Ọ́tọ́dọ́ọ̀sì àti ti Kátólíìkì. Ọ̀gágun Romu náà Pompey wọ ibi mímọ́ náà ní ọdún 63 Ṣ.K. Láti nǹkan bí ọdún 20 Ṣ.K., Herodu Ńlá tún un kọ́.
Àwọn ẹsẹ pàtàkì
“Èyí ni ohun tí Kirusi ọba Persia wí pé: “ ‘ Olúwa, Ọlọ́run ọ̀run, ti fún mi ní gbogbo ìjọba ayé. Ó sì ti yàn mí láti kọ́ tẹmpili Olúwa fún un ní Jerusalẹmu tí ó wà ní Juda. Ẹnikẹ́ni nínú àwọn ènìyàn rẹ̀ láàrín yín—kí Ọlọ́run rẹ̀ wà pẹ̀lú rẹ̀, kí ó sì gòkè lọ sí Jerusalẹmu tí ó wà ní Juda, láti kọ́ tẹmpili Olúwa Ọlọ́run Israẹli, Ọlọ́run tí ó wà ní Jerusalẹmu.Nígbà náà ni Jeṣua ọmọ Josadaki àti àwọn àlùfáà ẹlẹgbẹ́ ẹ rẹ̀ Serubbabeli ọmọ Ṣealitieli àti àwọn ènìyàn rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ sí ní kọ́ pẹpẹ Ọlọ́run Israẹli láti rú ẹbọ sísun níbẹ̀, gẹ́gẹ́ bí ìlànà tí a ti kọ sínú ìwé òfin Mose ènìyàn Ọlọ́run.Ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ lára àwọn àgbà àlùfáà àti àwọn ará Lefi àti àwọn olórí ìdílé, tí ó ti rí tẹmpili Olúwa ti tẹ́lẹ̀, wọ́n sọkún kíkorò nígbà tí wọ́n rí ìpìlẹ̀ tẹmpili Olúwa yìí tí wọ́n fi lélẹ̀, nígbà tí ọ̀pọ̀ kígbe fún ayọ̀.“Ǹjẹ́ àkókò ni fún ẹ̀yin fúnra yín láti máa gbé ní ilé tí a ṣe ní ọ̀ṣọ́ nígbà tí ilé yìí wà ni ahoro?”pẹ̀lú ipele òkúta ńlá ńlá mẹ́ta ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ àti ipele pákó kan, kí a san owó rẹ̀ láti inú ilé ìṣúra ọba.A parí ilé Olúwa ní ọjọ́ kẹta, oṣù Addari tí í se oṣù kejì ní ọdún kẹfà ti ìjọba ọba Dariusi.Orísun
A mú un bá a mu, a sì ké e kúrú láti Tyndale Open Bible Dictionary · CC BY-SA 4.0
Tyndale Open Bible Dictionary © 2023 Tyndale House Publishers · CC BY-SA 4.0 — Temple: Construction; Priests and Levites: Priests and Levites during and after the Exile; Altar; Feasts and Festivals of Israel: Postexilic Festivals
A mú un bá a mu láti Tyndale Open Bible Dictionary: a yan àwọn àpilẹ̀kọ, a ké wọn kúrú, a sì tún wọn sọ ní ọ̀rọ̀ ara wa (ìtàn, ìṣẹ̀dá àti ìgbésí ayé ojoojúmọ́ nìkan), àti ní àwọn èdè yàtọ̀ sí Gẹ̀ẹ́sì, ẹ̀rọ ló túmọ̀ wọn. Iṣẹ́ àkọ́kọ́ ti Tyndale House Publishers wà lọ́fẹ̀ẹ́ ní tyndaleopenresources.com.
