Het verraad van Christus

Jacob Jordaens · late 1650s
The Cleveland Museum of Art

Nadat Rubens in 1640 en Van Dyck in 1641 waren gestorven, was Jacob Jordaens de belangrijkste schilder die in Antwerpen overbleef. Hij maakte dit enorme doek, met levensgrote figuren die tot aan de randen dringen, aan het eind van de jaren 1650.

In het licht van lantaarns en fakkels slaat Judas zijn arm om Jezus om Hem te kussen, terwijl een soldaat in harnas naar voren dringt. Vooraan haalt een kale Petrus met zijn zwaard uit naar een man die languit op zijn rug ligt.

Uit de tekst

“Een grote schare, met zwaarden en stokken” (Mattheüs 26:47)

“Wees gegroet, Rabbi!” en de kus (Mattheüs 26:49)

Lantaarnen, fakkels en wapenen (Johannes 18:3)

“Simon Petrus dan, hebbende een zwaard, trok hetzelve uit, en sloeg des hogepriesters dienstknecht” (Johannes 18:10)

Van de kunstenaar

Een nacht die alleen door lantaarns en fakkels wordt verlicht, een geliefd effect van noordelijke schilders

Gespierde mannen met blote armen in de menigte, in de trant van Rubens

Petrus als oude, kale man, zoals schilders hem meestal afbeeldden

Wapenrusting uit de eeuw van de schilder zelf

Details

De kus

Judas slaat zijn arm om Jezus, die kalm voor zich uit kijkt.

Een lantaarn

Een lantaarn die naast hen wordt opgeheven, verlicht hun gezichten.

In harnas

Een soldaat met een helm dringt achter Judas naar voren.

Het zwaard van Petrus

Een kale oude man, het zwaard in de hand, buigt zich over de gevallen man.

Op de grond

Een man ligt languit op zijn rug, één hand geheven tegen de slag.

Fakkels

Uiterst links laaien vlammen op boven de menigte.

Jacob Jordaens, Flemish, 1593–1678. The Cleveland Museum of Art (Leonard C. Hanna Jr. Fund, 1970.32) · Oil on canvas · Cleveland Museum of Art Open Access: Collection API record "share_license_status": "CC0" (Creative Commons Zero, https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/).

De verzen

Matt 26:47–51En als Hij nog sprak, ziet, Judas, een van de twaalven, kwam, en met hem een grote schare, met zwaarden en stokken, gezonden van de overpriesters en ouderlingen des volks. En die Hem verried, had hun een teken gegeven, zeggende: Dien ik zal kussen, Dezelve is het, grijpt Hem. En terstond komende tot Jezus, zeide hij: Wees gegroet, Rabbi! en hij kuste Hem. Maar Jezus zeide tot hem: Vriend! waartoe zijt gij hier! Toen kwamen zij toe, en sloegen de handen aan Jezus en grepen Hem. En ziet, een van degenen, die met Jezus waren, de hand uitstekende, trok zijn zwaard uit, en slaande den dienstknecht des hogepriesters, hieuw zijn oor af.

Joh 18:3Judas dan, genomen hebbende de bende krijgsknechten en enige dienaars van de overpriesters en Farizeen, kwam aldaar met lantaarnen, en fakkelen, en wapenen.

Joh 18:10Simon Petrus dan, hebbende een zwaard, trok hetzelve uit, en sloeg des hogepriesters dienstknecht, en hieuw zijn rechteroor af. En de naam van den dienstknecht was Malchus.