De Bijbel in de kunst · Johannes

De kruisiging

Albrecht Dürer · c. 1497–1500
The Cleveland Museum of Art

Deze Kruisiging is een van de vroege houtsneden van de Grote Passie, rond 1497–1500 gesneden. Ze is bijna symmetrisch rond het kruis opgebouwd.

Zon en maan kijken neer uit de bovenhoeken, en engelen vliegen met kelken naast de armen van het kruis. Beneden zakt Jezus’ moeder ineen tussen de vrouwen en Johannes, en rechts kijkt een ruiter met een gepluimde hoed omhoog.

Uit de tekst

Het opschrift, op het kruis gezet (Johannes 19:19)
Zijn moeder, de vrouwen en de discipel die Hij liefhad bij het kruis (Johannes 19:25–26)

Van de kunstenaar

Engelen die druppels in kelken opvangen, een gewoonte van schilders uit die tijd
Zon en maan met gezichten in de hoeken, zoals oude kruisigingen ze toonden
Een schedel en beenderen aan de voet van het kruis — schilders voegden ze vaak toe, naar de naam “Hoofdschedelplaats” (Johannes 19:17)

Details

Het opschrift

Het opschrift op het kruis, ingekort tot de letters INRI.

Engelen met kelken

Engelen vliegen met kelken naast de armen van het kruis.

Zijn moeder

Jezus’ moeder zakt ineen tussen de vrouwen; de jonge Johannes buigt zich over haar.

Schedel en beenderen

Een schedel en een bot liggen aan de voet van het kruis.

Albrecht Dürer, German, 1471–1528. The Cleveland Museum of Art (Gift of The Print Club of Cleveland in memory of Ralph King, 1926.118) · Woodcut · Cleveland Museum of Art Open Access: Collection API record "share_license_status": "CC0" (Creative Commons Zero, https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/).

De verzen

Joh 19:17–27En Hij, dragende Zijn kruis, ging uit naar de plaats, genaamd Hoofdschedelplaats, welke in het Hebreeuws genaamd wordt Golgotha; Alwaar zij Hem kruisten, en met Hem twee anderen, aan elke zijde een, en Jezus in het midden. En Pilatus schreef ook een opschrift, en zette dat op het kruis; en er was geschreven: JEZUS, DE NAZARENER, DE KONING DER JODEN. Dit opschrift dan lazen velen van de Joden; want de plaats, waar Jezus gekruist werd, was nabij de stad; en het was geschreven in het Hebreeuws, in het Grieks, en in het Latijn. De overpriesters dan der Joden zeiden tot Pilatus: Schrijf niet: De Koning der Joden; maar, dat Hij gezegd heeft: Ik ben de Koning der Joden. Pilatus antwoordde: Wat ik geschreven heb, dat heb ik geschreven. De krijgsknechten dan, als zij Jezus gekruist hadden, namen Zijn klederen, (en maakten vier delen, voor elken krijgsknecht een deel) en den rok. De rok nu was zonder naad, van boven af geheel geweven. Zij dan zeiden tot elkander: Laat ons dien niet scheuren, maar laat ons daarover loten, wiens die zijn zal; opdat de Schrift vervuld worde, die zegt: Zij hebben Mijn klederen onder zich verdeeld, en over Mijn kleding hebben zij het lot geworpen. Dit hebben dan de krijgsknechten gedaan. En bij het kruis van Jezus stonden Zijn moeder en Zijner moeders zuster, Maria, de vrouw van Klopas, en Maria Magdalena. Jezus nu, ziende Zijn moeder, en den discipel, dien Hij liefhad, daarbij staande, zeide tot Zijn moeder: Vrouw, zie, uw zoon. Daarna zeide Hij tot den discipel: Zie, uw moeder. En van die ure aan nam haar de discipel in zijn huis.

Bekijk het op de site van het museum