De Hemelvaart

Johann Koerbecke · 1456/1457
National Gallery of Art, Washington

Johann Koerbecke, een schilder uit Münster in Westfalen, maakte dit paneel voor het hoogaltaar van de cisterciënzerabdij van Marienfeld, dat in februari 1457 werd geplaatst. Het is geschilderd in eitempera op een gouden grond.

Jezus zit boven op een donkere wolk, de hand geheven, met figuren uit het Oude Testament op wolken naast Hem. Beneden knielen Zijn volgelingen rond een groene rots en kijken omhoog; op de rots staan twee voetafdrukken.

Uit de tekst

Hij werd opgenomen, daar zij het zagen (Handelingen 1:9)

“Een wolk nam Hem weg van hun ogen” (Handelingen 1:9)

“Zij hun ogen naar den hemel hielden” (Handelingen 1:10)

Hij hief Zijn handen op en zegende hen (Lukas 24:50)

Van de kunstenaar

Voetafdrukken op de rots — volgens een middeleeuwse overlevering waren ze op de Olijfberg nog te zien

Mozes, David en andere figuren uit het Oude Testament op de wolken

Maria tussen de discipelen (Handelingen noemt haar daarna bij hen, Handelingen 1:14)

Een gouden achtergrond, zoals op veel altaarstukken uit die tijd

Details

Jezus

Op een donkere wolk, in een rood gewaad, de rechterhand geheven; de wonden zijn te zien.

Het vaandel

Een rode wimpel met een kruis aan een hoge staf.

Mozes en David

Een man met twee stenen tafelen, en onder hem een gekroonde koning met een harp.

Voetafdrukken

Twee voetafdrukken in de top van de rots gedrukt.

Maria

In een diepblauwe mantel en met een gouden stralenkrans vouwt zij haar handen.

Omhoog kijkend

De discipelen knielen en staren naar de hemel.

Johann Koerbecke, German, c. 1420–1491. National Gallery of Art, Washington (Samuel H. Kress Collection, 1959.9.5) · Tempera on panel · NGA Open Access: "Images of these works are available free of charge for any use, commercial or non-commercial, under Creative Commons Zero (CC0)." (NGA open data: published_images.csv openaccess = 1)

De verzen

Hand 1:9–11En als Hij dit gezegd had, werd Hij opgenomen, daar zij het zagen, en een wolk nam Hem weg van hun ogen. En alzo zij hun ogen naar den hemel hielden, terwijl Hij heenvoer, ziet, twee mannen stonden bij hen in witte kleding; Welke ook zeiden: Gij Galilese mannen, wat staat gij en ziet op naar den hemel? Deze Jezus, Die van u opgenomen is in den hemel, zal alzo komen, gelijkerwijs gij Hem naar den hemel hebt zien heenvaren.

Luc 24:50–51En Hij leidde hen buiten tot aan Bethanie, en Zijn handen opheffende, zegende Hij hen. En het geschiedde, als Hij hen zegende, dat Hij van hen scheidde, en werd opgenomen in den hemel.