Nnukwu Pyramid nke Giza, nke e wuuru Fero Khufu, eguzolarị ihe dị ka afọ 500. Ihe dị ka 2000 BC, a na-ejikọta Ijipt ọzọ nʼokpuru ndị eze nke Alaeze Etiti.
Ọba akwụkwọ ihe ọmụma › Nʼoge ahụ nʼụwa
Na Baịbụl · ihe dị ka 2000 BC (ọgụgụ oge ọdịnala) · Shekem
Ebram gara Kenan
Mgbe Chineke kpọrọ ya, Ebram hapụrụ Haran ya na Serai na Lọt. Na Kenan, ọ kwụsịrị na Shekem, ebe Chineke kwere ya nkwa inye ụmụ ụmụ ya ala ahụ.
Jen 12:1–9
Onyenwe anyị gwara Ebram okwu sị, “Site nʼobodo gị, sikwa na ụmụnna gị na ezinaụlọ nna gị, gaa nʼala m ga-egosi gị. “Aga m eme gị mba ukwu, aga m agọzi gị, aga m eme ka aha gị dị ukwuu, ị ga-abụ ngọzị. Aga m agọzi ndị na-agọzi gị, ma onye ọbụla kọchara gị ka m ga-akọcha; a ga-agọzikwa agbụrụ niile nọ nʼụwa site na gị.” Ya mere, Ebram hapụrụ gaa dịka Onyenwe anyị gwara ya. Lọt sokwa ya. Ebram agbaala iri afọ asaa na ise mgbe o si na Haran bulie ije. O duru nwunye ya Serai na Lọt nwa nwanne ya, chịkọtakwa akụ niile ha kpakọbara, na ndị ohu niile ha nwetara nʼala Haran, chee ihu ịga nʼala Kenan. Emesịa ha rutere nʼebe ahụ. Ebram jere ije nʼime ala Kenan jeruo nʼebe osisi ukwu More, nke dị nʼobodo Shekem. Ndị Kenan bi nʼala ahụ nʼoge ahụ. Onyenwe anyị mere ka Ebram hụ ya anya, ọ sịrị, “Aga m enye mkpụrụ gị ala a.” Ya mere, Ebram wuru ebe ịchụ aja nʼebe ahụ nye Onyenwe anyị onye gosiri ya onwe ya. Emesịa, Ebram hapụrụ ebe ahụ chee ihu nʼala ugwu dị nʼọwụwa anyanwụ Betel, maa ụlọ ikwu ya. Obodo Betel dị nʼakụkụ ọdịda anyanwụ, ma obodo Ai dị nʼakụkụ ọwụwa anyanwụ ebe ọ mara ụlọ ikwu ya. Nʼebe nsọ ahụ Ebram wuru ebe ịchụ aja, nọrọ nʼebe ahụ kpọkuo aha Onyenwe anyị. Ọzọ, Ebram si nʼebe ahụ pụọ gaa ije rute Negev.Nʼotu oge ahụ nʼụwa
Dịka ụbọchị ọdịnala si dị, nke dabeere nʼọnụọgụgụ Baịbụl nʼonwe ya, Ebram malitere ije gaa Kenan ihe dị ka 2000 BC. Ọtụtụ ndị ọkà akụkọ ihe mere eme na-etinye akụkọ ndị nna nna ochie ahụ nʼụzọ na-akọwaghị nke ọma nʼọkara mbụ nke puku afọ nke abụọ BC, ụfọdụ na-edokwa ha emesịa. Nke a bụ ụwa nke ihe dị ka 2000 BC.
IjiptPyramid ahụ emeela agadiihe dị ka 2560 BC
Ebe ndị ọzọMammoth ndị ikpeazụruo ihe dị ka 2000 BC
Nʼagwaetiti Wrangel nʼOke Osimiri Arctic, nʼakụkụ ugwu ọwụwa anyanwụ Siberia, obere otu mammoth nwere ajị dịgidere ruo ihe dị ka afọ 4,000 gara aga — ogologo oge mgbe e wuchara Nnukwu Pyramid ahụ, na nso oge Ebram dịka ụbọchị ọdịnala si dị.
Mesopotemia na Ọwụwa Anyanwụ dị nsoỤọ na akwụkwọ iwu mbụihe dị ka 2100–2050 BC
Na Ụọ na ndịda Mesopotemia, eze Ur-Nammu na nwa ya nwoke wuru nnukwu ziggurat, e dekwara nʼebe ahụ akwụkwọ iwu kachasị ochie a maara taa. Jenesis kpọrọ “Ụọ nke ndị Kaldịa” ụlọ mbụ Ebram; ọtụtụ ndị ọkà mmụta na-ekwu na ọ bụ obodo a, ụfọdụ na-achọ ya nʼebe dị nʼugwu karịa.
IndiaObodo ukwu nke Indusihe dị ka 2600–1900 BC
Na ndagwurugwu Indus, na Pakistan na ugwu ọdịda anyanwụ India nke taa, obodo dịka Mohenjo-daro na Harappa nwere okporoụzọ a haziri ahazi, ụlọ brik na ọwa mmiri e kpuchiri ekpuchi. A ka amaghị otu e si agụ ihe ha dere. Ihe dị ka 1900 BC, obodo ndị ahụ malitere ịda.
ChinaTupu usoro ndị eze mbụihe dị ka 1900–1500 BC
Nʼakụkụ Osimiri Odo (Yellow River), ndị omenala Erlitou wuru ụlọeze ma kpụọ nnukwu ite bronz mbụ. Ọdịnala China na-ekwu maka usoro ndị eze mbụ, Xia; ma Erlitou bụ Xia bụ arụmụka.
AmerịkaPyramid na Peruihe dị ka 2600–2000 BC
Na Caral na ndagwurugwu Supe nke Peru, otu nʼime obodo kachasị ochie nke America, ndị mmadụ wuru ugwu ala nwere ihe nrigo na mbara ala gbadara agbada — nʼotu narị afọ ndị ahụ e wuru pyramid nke Ijipt, na-enweghị njikọ ọbụla nʼetiti ha abụọ.
Ọwụwa anyanwụ Europe na ala ahịhịaỤgbọ agha nke ala ahịhịaihe dị ka 2100–1800 BC
Na ndịda Urals, na Rọshịa nke taa, ndị omenala Sintashta wuru obodo gbara okirikiri e wusiri ike, lie ndị nwụrụ anwụ ha na ụgbọ agha — ndị kachasị ochie a maara nwere ụkwụ nwere okporo.
