Het Laatste Avondmaal

Albrecht Dürer · 1510
The Cleveland Museum of Art

Dürer sneed dit Avondmaal in 1510, toen hij terugkeerde naar zijn Grote Passie, een reeks grote houtsneden die hij zo’n dertien jaar eerder was begonnen. In 1511 gaf hij de twaalf bladen in Neurenberg als boek uit, met Latijnse verzen op de achterkant.

De maaltijd vindt plaats onder een zwaar gewelf dat door één rond venster wordt verlicht. Lichtstralen gaan uit van Jezus’ hoofd terwijl Hij met geheven hand spreekt, en de apostelen dringen om de tafel en wenden zich tot elkaar.

Uit de tekst

“En als het avond geworden was, zat Hij aan met de twaalven” (Mattheüs 26:20)

De discipel die Jezus liefhad, aan Zijn zijde, “vallende op de borst van Jezus” (Johannes 13:23–25)

“De discipelen dan zagen op elkander, twijfelende” (Johannes 13:22)

Van de kunstenaar

Een overwelfde Duitse kamer met een rond venster in plaats van een opperzaal in Jeruzalem

Een hoge kan, een pot en een krukje uit Dürers tijd op de voorgrond

Het jaartal 1510 in de schraag van de tafel gesneden

Details

Aan Zijn zijde

Jezus spreekt met geheven hand, licht breekt uit Zijn hoofd; de jonge discipel die Jezus liefhad rust met gesloten ogen tegen Hem aan.

Wat er over is van de maaltijd

Een schotel met de botten en de kop van het geroosterde lam, broodjes en een glazen beker.

Inschenken

Een apostel vooraan schenkt uit een hoge kan in een beker.

1510

Het jaartal is in de poot van de tafel gesneden, het monogram eronder op de vloer.

Albrecht Dürer, German, 1471–1528. The Cleveland Museum of Art (Gift of The Print Club of Cleveland in memory of Ralph King, 1926.112) · Woodcut · Cleveland Museum of Art Open Access: Collection API record "share_license_status": "CC0" (Creative Commons Zero, https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/).

De verzen

Joh 13:21–26Jezus, deze dingen gezegd hebbende, werd ontroerd in den geest, en betuigde, en zeide: Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u, dat een van ulieden Mij zal verraden. De discipelen dan zagen op elkander, twijfelende, van wien Hij dat zeide. En een van Zijn discipelen was aanzittende in den schoot van Jezus, welken Jezus liefhad. Simon Petrus dan wenkte dezen, dat hij vragen zou, wie hij toch ware, van welken Hij dit zeide. En deze, vallende op de borst van Jezus, zeide tot Hem: Heere, wie is het? Jezus antwoordde: Deze is het, dien Ik de bete, als Ik ze ingedoopt heb, geven zal. En als Hij de bete ingedoopt had, gaf Hij ze Judas, Simons zoon, Iskariot.

Matt 26:20–23En als het avond geworden was, zat Hij aan met de twaalven. En toen zij aten, zeide Hij: Voorwaar, Ik zeg u, dat een van u, Mij zal verraden. En zij, zeer bedroefd geworden zijnde, begon een iegelijk van hen tot Hem te zeggen: Ben ik het, Heere? En Hij, antwoordende, zeide: Die de hand met Mij in den schotel indoopt, die zal Mij verraden.