Przepodobny Atanazy Atoski

Atanazy urodził się w Trapezuncie ok. 920 roku i otrzymał imię Abraham. Osierocony w młodości, uczył się w Konstantynopolu i tam nauczał, potem został mnichem w monasterze Kymina pod kierunkiem Michała Maleinosa, którego siostrzeniec Nicefor Fokas został później cesarzem. Szukając ciszy, Atanazy wycofał się na Górę Athos, gdzie według jego żywota ukrywał się wśród pustelników pod imieniem Barnaba, aż protos, przełożony wspólnoty athoskiej, rozpoznał go, gdy kazano mu czytać głośno. Przy wsparciu Nicefora założył ok. 963 roku Wielką Ławrę, pierwszy duży monaster na górze i wzór dla późniejszych.

Zmarł ok. 1000 roku, gdy sklepienie budowanej cerkwi zawaliło się na niego i niektórych jego towarzyszy, z których pięciu również zginęło.